- Verklaar dat door slecht weer het koolstofdioxidegehalte te veel steeg. [2]
- Stel dat dit systeem een natuurlijk ecosysteem zou zijn zonder noodvoorraad voedsel. Wat zou er dan zijn gebeurd zodat het systeem weer in evenwicht zou gekomen zijn? [2]
- Op welke manier kan het koolstofdioxidegehalte omlaag gebracht worden? [1]
- Leg uit waardoor dit veroorzaakt wordt. [1]
- Op welke kringloop heeft dit invloed? [1]
- Leg uit dat dit gebruik van alcohol geen stijging van het koolstofdioxidegehalte van de lucht veroorzaakt, in tegenstelling tot het gebruik van benzine. [2]
- Welke economische gevolgen heeft dat voor die gebieden? [1]
- Wanneer de hoeveelheid koolstof in een component verandert, verandert na bepaalde tijd ook de hoeveelheid koolstof in minstens één van de andere drie andere componenten. Leg dit uit. [1]
- Is de uitspraak van Anne juist? En de uitspraak van Maarten? Geef een verklaring voor je antwoord. [3]
- Noem twee abiotische factoren voor de gnoe, die in de tekst genoemd staan. [2]
- Teken een voedselketen zoals die in de tekst voorkomt. Geef daarbij aan waar de mens in de keten zou staan. [2]
- Geef aan op welke manier, volgens de tekst, een gnoe afhankelijk is van zijn soortgenoten. [1]
- Nomaden in Afrika trekken ook van het ene gebied naar het andere. Waardoor is deze trek noodzakelijk? [2]
- Leg uit dat een savanne een meer gesloten ecosysteem is dan een maïsakker bij een Afrikaans dorp. [1]
- Geef van de volgende activiteiten aan of ze voor toename van de hoeveelheid van broeikasgassen zorgen. En zo ja, voor welk gas of welke gassen. [3]
- Geef bij de genoemde activiteiten aan op welke andere manier minder van de broeikasgassen ontstaan. [3]
- Geef bij activiteit I (autorijden met een hoge snelheid) twee argumenten die een rol spelen bij deze keuze. [2]
- Stel dat jij een koelkast gaat kopen. Welke zou jij kopen? Geef aan welke argumenten je keuze bepalen. [2]
Domeintoets | Biosfeer
Biosphere 2
In een kas in Amerika, Biosphere2, zijn de belangrijkste ecosystemen nagebootst. Hierin hebben acht mensen twee jaar samengewoond met meer dan 3.000 soorten organismen, zoals fruitbomen, aardappelplanten, geiten, varkens, schimmels en bacteriën. Door slecht weer steeg het koolstofdioxidegehalte te veel en leverde de kas te weinig voedsel voor de mensen op. Een noodvoorraad voedsel heeft dit probleem op moeten lossen.
Fossiele brandstoffen
Tegenwoordig raken fossiele brandstoffen langzamerhand uitgeput.
In Brazilië rijden veel auto’s op alcohol. De alcohol wordt gemaakt van suiker uit suikerriet. Suikerriet wordt speciaal voor dit doel gekweekt.
Verwacht wordt dat in bepaalde gebieden ook overgeschakeld wordt op grootschalige verbouwing van planten voor de productie van brandstof voor auto’s.
Koolstofreserves
In de tabel hieronder zijn de koolstofreserves weergegeven.
| Component | Reservoir (kilo) | Verblijftijd (jaar) | Belangrijkste verdwijningroute |
| Atmosfeer | |||
| CH4 | 3-6.1012 | 3,6 | Planten- en dierengroei |
| CO | 0,3.1012 | 0,1 | Naar het water (oceanen) |
| CO2 | 670.1012 | 4,0 | |
| Land | |||
| Levend organisch | 500-800.1012 | 16 | Naar de atmosfeer |
| (vooral planten) | Naar het water (oceanen) | ||
| Dood organisch | 700-1.200.1012 | 40 | Naar de fossiele brandstoffen |
| Oceanen | |||
| Levend organisch | 6,9.1012 | 0,14 | Naar de fossiele brandstoffen |
| Dood organisch | 760.1012 | 19 | Naar de atmosfeer |
| Anorganisch | 40.000.1012 | 100.000 | Naar het natuurlijk materiaal |
| Sedimenten + | 72.500.000.1012 | 300.000.000 | Naar de atmosfeer |
| Gesteenten + | Naar het natuurlijke materiaal | ||
| Fossiele brandstoffen | Naar het water (oceanen) |
Anne en Maarten doen beiden een uitspraak naar aanleiding van de tabel van de koolstofreserves.
Anne: Hoe langer de verblijftijd van koolstof in een component hoe groter het reservoir.
Maarten: Op het land leven organismen gemiddeld korter dan in de oceanen.
De gnoe
In de Afrikaanse savanne leeft de gnoe. Het is een soort antilope die in kuddeverband leeft. Het voornaamste voedsel van de gnoe is gras. In tijden van droogte eet het dier ook takjes en bladeren van de schaarse bomen in de savanne. Op het heetst van de dag zoeken de dieren beschutting tegen de zon onder de bomen. In het droge seizoen gaan de gnoes op zoek naar nieuwe weidegronden en drinkwater. Op deze tocht worden de dieren belaagd door allerlei roofdieren, waaronder de leeuw. In het hoge gras besluipen de leeuwen de gnoes. Een kudde gnoes merkt een sluipende leeuw meestal snel op, doordat één of meer dieren op de uitkijk staan.
In de tekst worden verschillende organismen genoemd, die samen een voedselketen vormen.
In bepaalde gebieden in Afrika gaat de bevolking over op het aanleggen van bijvoorbeeld maïsakkers.